السيد موسى الشبيري الزنجاني
2233
كتاب النكاح ( فارسى )
تا احتياط لازم باشد ، بلكه تردد مكلف است بين شخصين ، پس دو اشكال كردهاند يكى اينكه ، اصلا ، صلاحيت اينكه ضمير به مفعول برگردد وجود ندارد و ديگر اينكه ، بر فرض كه امكان داشته باشد ، نمىتوان حكم طرفين را استفاده كرد . ولى به نظر ما ، اينكه اين آقايان مسلم گرفتهاند كه ضمير نمىتواند به مفعول راجع باشد ، صحيح نيست و صرف اينكه سؤال از عمل فاعل است دليل نمىشود كه ضميرها نيز به او برگردد ، زيرا گاهى عنوانى توطئه و مقدمه براى بيان حكم عنوان ديگرى مىشود مثلًا فرض كنيد كسى اينطور تعبير كند « اگر كسى لواطى كند با فردى ، او نمىتواند با خواهر و مادر او اين كار را انجام دهد » در اين مثال ، ضمير « او » راجع به ملوط است يعنى كأنّ توهّم نشود كه ملوط نيز مىتواند تلافى كند و چنين كارى را با مادر و خواهر لاطى انجام دهد ، پس مىتواند عنوان فاعل ذكر شود براى بيان حكمى كه متعلق به مفعول است ، لذا در ما نحن فيه نيز ، درست است كه سؤالها از فاعل است « فى الرجل يبعث فى الغلام » و لكن ضمير او « اذا اوقب حرمت عليه ابنته و اخته » مىتواند به ملوط برگردد . « * و السلام * »